Pas in Nederland besefte ik dat ik moslim ben

Een dag na de verkiezingen ontmoeten kritische moslimdenkers elkaar bij MUSLIMS REPRESENT! We zijn in Theater de Kikker in hartje Utrecht. ‘Zelf-representatie van moslims en het bouwen aan een divers en kritisch moslimgeluid’ staat op het witte scherm van de kleine zaal. Nawal Mustafa van Amnesty International is de moderator. De avond is georganiseerd door de Turks-Koerdische werkgroep van The Hague Peace Projects.

Na dialoogbijeenkomsten in Den Haag en Rotterdam wordt in Utrecht een breder moslimperspectief geïntroduceerd. “We zijn als Turken en Koerden de dialoog gestart, maar we zijn ook Nederlanders, moslims of moslim-atheïsten”, zeg ik ter inleiding. De project-coördinator Bedel Bayrak: “We willen ook een platform zijn voor kritische en diverse geluiden binnen de moslimgemeenschap”.

Moslims gaan zichzelf vertegenwoordigen vanavond en als “moslims onder elkaar” het debat aan. Heel mooi. En toch is de eerste spreker een witte Nederlander. Maar wel een moslim: Margreet van Es. Ze heeft een proefschrift geschreven over stereotypering van moslimvrouwen in de media. Ze beschrijft hoe vrouwen met een islamitische achtergrond zich al meer dan 35 jaar verzetten tegen het stereotype beeld van de moslimvrouw.

“In het publieke debat over moslims gaat het altijd over problemen”, aldus Van Es. En in die discussie komen moslims zelf vrij weinig aan het woord”, aldus Van Es. Ze heeft krantenberichten van de NRC van 1975 tot 2010 over moslimvrouwen onder de loep gelegd. “Van alle vrouwen die aan het woord komen, is minder dan een derde moslimvrouw.” Het is haar ook opgevallen dat moslims in Nederland van alle kanten in de gaten worden gehouden. Moslims worden heel snel weggezet als “radicaal” of juist als “huismoslims”: voorbeeldallochtonen de opzichtig hun loyaliteit aan de dominante meerderheid belijden.

Zelf-kritiek

In de paneldiscussie met activist en docent Abulqasim Al Jaberi, directeur van Stichting Maruf Dino Suhonic en PhD-student hermeneutiek Yusuf Çelik en Van Es gaat het snel over zelf-kritiek onder moslims. Al Jaberi is fel: “Dit is niet de tijd om zelfkritisch te zijn. Wanneer de moslimgemeenschap zo onder druk staat door een escalerend islamofobe aanval, kan zelfkritiek alleen in safe zones, dus zonder huismoslims en een witte omgeving.”

Vervolgens legt Al Jaberi de nadruk op kolonialisme. Hij komt zelf uit Irak. “Geweld heeft mij en mijn familie en andere Irakezen hier naartoe doen vluchten. Koloniaal
geweld van Amerika. Ons land is kapotgebombardeerd. En dat gaat nog steeds door. Nederland doet daar aan mee.”

Er zit een boos ritme in het betoog van Al Jaberi. Anti-imperialistisch. “Nederland is een gewelddadig koloniaal land. Toen na de Tweede Wereldoorlog de bevrijding werd gevierd, woedde in Indonesië een koloniale oorlog, waar hele dorpen zijn uitgemoord en Indonesiers zijn verkracht. De Nederlandse geest is doordrenkt met kolonialisme, het is verankerd in de Nederlandse mentaliteit. Daarom kan mijn Nederlanderschap niet beginnen. Eerst was ik statushouder. Daarna een tweede-klasse Nederlander als allochtoon.”

Yusuf Çelik reageert: “Als iemand die in Nederland is geboren heb ik een andere ervaring, een andere geschiedenis en daarom zal mijn conclusie ook anders zijn. Nederland heeft mijn regio in Koerdistan niet gebombardeerd. De reden dat ik hier ben is omdat Turkije het Koerdische deel heeft verwaarloosd. Omdat ik in een mulitculturele omgeving ben opgegroeid, is er vermenging geweest. We hebben dingen van Nederlanders overgenomen en daardoor ben ik ook een Nederlander.”

Vals bewustzijn

Çelik is onderzoeker. De woorden die uit zijn mond komen verraden dat hij in de boeken zit. Ergens zegt hij “reformistische retoriek”: het vertalen van zijn Nederlander-zijn en zijn geloofsbelevenis in iets nieuws. “Ik kan deze dingen niet meer scheiden. Is tolerantie iets Nederlands? Dat is een vals bewustzijn. Er zijn nu bij moslims twee houdingen. Terughoudendheid en modernisme. Modernisten willen uit nieuwe ervaringen de traditie heropbouwen. Maar nu uit oprechtheid.”

Dino Suhonic is de volgende. “Pas in Nederland besefte ik dat ik een moslim ben. In 1992 zijn we als vluchteling uit Bosnië hier naartoe gekomen. Daarna zijn we weer terug gegaan. En sinds 2003 ben ik weer in Nederland.” De moord op Theo van Gogh was bepalend. Daarna realiseerde Suhonic zich dat “you can be perceived as a Muslim“. Een confrontatie die herkenbaar is voor zoveel moslims.

Dan onderbreekt de moderator Mustafa hem voor wat ze zelf een “gekke vraag” noemt: “Maar je lijkt niet op een moslim?”

Suhonic: “Ja, die krijg ik vaak te horen. Vooral van moslims overigens.” Hij is donkerblond, heeft blauwe ogen en een lichte huid. In de woordenregen die Suhonic typeert, zegt hij tussen neus en lippen: “My queerness buys my Dutchness”. Hij krijgt van witte Nederlanders vaak de vraag: “waarom ben je nog steeds moslim als je homo bent?”. Dat is de narratief van de bevrijde moslim. Maar Suhonic is de personificatie van het feit dat het een schijntegenstelling is. De intersectie wordt nooit gezien.

Witte omgeving

Ik ben met gedachten bij Abulqasim Al Jaberi. Ik stel hem de vraag: “waarom zou je niet zelf-kritisch mogen zijn in een witte omgeving?” Al Jaberi: “In een omgeving die zo vijandig is, is mijns inziens de behoefte aan een emancipatoir geluid het grootst. Zelfkastijding en zeggen: ja, je hebt gelijk, dat hebben we nu niet nodig.”

Nu reageert Van Es: “Moeten we de publieke ruimte ook nog steeds als een witte omgeving beschouwen, is dat niet essentialistisch?” Daarna vertelt ze een verhaal over drie zelfkritische moslimvrouwen in Noorwegen die het claimen van de publieke ruimte juist zien als een radicale vorm van anti-racisme. Çelik is het met haar eens en wil waken voor “valse tegenstellingen”. De valkuil is dat je op een gegeven moment simpelweg vergeet zelfkritisch te zijn. Zo heeft DENK geen zelfreflectie, aldus Çelik. Suhonic is voorzichtiger: “Dit is een heel gevoelig onderwerp. Wat mij bijzonder irriteert is het pinktesten van de moslimgemeenschap. Dat is een werkelijkheid. Daarom vind ik het beter om binnen de eigen kring gevoelige zaken bespreekbaar te maken.”

Al Jaberi heeft een tijdje gewacht, maar komt hard terug: “Een witte vrouw zegt tegen mij: ‘maar moslims zelf zeggen het ook’, dat gebeurt altijd, dat was ook de retoriek van Laura Bush geweest toen Amerika Afghanistan binnenviel “we moeten de bruine vrouwen redden van bruine mannen”. Dat is altijd de smoes-discourse geweest.

Çelik is verontwaardigd: “Hoe kan iets een smoes zijn als het gewoon feitelijk zo is? Mijn moeder was de slimste van al haar broeders en zusters. Maar ze mocht niet studeren. Dit probleem wil ik niet uit de weg gaan, alleen omdat het niet past in een anti-imperialistisch frame.”

Kritisch moslimplatform

De toon is gezet. Mustafa gaat naar de zaal. Damon Golriz, die we kennen van het Comité van Ex-Moslims, zit in het publiek en stelt een vraag: “Abuqasim heeft het over racisme de hele tijd. Maar je noemt een ander panellid witte Nederlander. Dat kan toch niet? Verder heeft een partij als DENK drie zetels gehaald. Ze nemen geen afstand van Erdogan. Waarom horen we daar niks over?”

Van Es neutraliseert de spanning enigszins door te zeggen dat ze het niet erg vindt dat ze witte Nederlander wordt genoemd. Al Jaberi: “Witheid en witte superioriteit zijn feiten. Ik zal dat altijd benoemen.”

Suhonic: “Ik heb eergisteren op Facebook Erdogan hard aangepakt nav zijn uitspraken over Srebrenica. Daar heb ik dan een paar likes voor mogen ontvangen. Een queermoslim die afstand neemt van Erdogan. Who cares? Wat moet ik nog meer doen?”

Na de pauze met muziek gaat het over zelforganisatie. Is het nodig om een kritisch moslimplatform op te richten?

Çelik: “Als academicus zie ik dat er veel moslimdenkers zijn op academisch niveau. Maar die zitten vaak in een ivoren toren. Het is belangrijk dat hun onderzoek ook de massa bereikt. Zo wordt de sharia gereduceerd tot lijfstraffen. Ook door moslims zelf. Terwijl er meer is.”

Kiezen voor knuffelen

Uit de zaal horen we diverse geluiden. Er zijn al platforms zoals MVSLIM. “De gemiddelde moskee voldoet niet aan de eisen van actief burgerschap, of inclusieve geloofsbeleving”, zegt Berna Toprak. “Waarom zouden er platforms moeten komen om anderen te pleasen“, vraagt een ander. Al Jaberi is het met “de broeder” eens: “Gaan we kiezen voor knuffelen? Welke sociale strijd heeft het knuffelen ons gebracht? We moeten ons verzetten tegen racisme. Dat is de weg naar bevrijding. Maar platformen kunnen bestaan. Een beweging hoeft niet alles te monopoliseren.”

Er zijn nog meer vragen. Is er niks tussen geknuffel en strijd? Een ander pleit voor een intersectioneel moslimgeluid, waar aandacht is tegen alle vormen van onderdrukking. Is intersectioneel niet een seculier concept? “Nee, de islam is zeer een zeer intersectioneel-vriendelijk geloof”, beweert Suhonic.

Het debat is terug te kijken: deel 1, deel 2 en deel 3.

Tayfun Balçik is historicus, gespecialiseerd in de moderne geschiedenis van Turkije en die van Amsterdam-West. Hij heeft een Facebook-pagina.

Review of the discussion “An Integration Introduction into the Dutch labour market”

On the 16th march 2017 at 5 o´clock pm the office of The Hague Peace Projects in was filled up with the participants of the panel discussion “An Integration introduction into the Dutch labour market”. As the moderator and coordinator of the Syrian working group of The Hague Peace Projects, Mohammed Taha opened the panel discussion with the goal to discuss the labour market in general and especially the obstacles a refugee might have entering the market. Soon he gave the word to the speakers for their self-introduction.

Michel Slangen was the first speaker, working for the Dutch refugee council (Vluchtelingenwerk Nederland), who introduced the program VIP (Vluchtelingen investeren in pariciperen). It organises training groups for refugees to prepare them for the labour market by writing a CV, train a job interview and connect them with potential employers at the end. In his point of view it is important to send them into the market as confident employees, who know what their strengths are and what they can do.

Mieke van Tilbrug is part of “Corporative Entrepreneurship” based in Eindhoven. She explained that her organisation decided to work in the Netherlands as well because they observed the exclusion of people from the labour market because they are refugees or lived on social benefits for a long time. Actually, they support 20 entrepreneurs. One of them is Ziad Al-Khaled, a Syrian successful entrepreneur who arrive in the Netherlands 3 years ago. He described his arrival and how he succeeded. Nowadays he unites many nationalities under the roof of his company like Turks, Syrians or Iraqi.

The 4th participant of the panel was Mister Saba, the director of the company “Migrant Inc.”. This company is specialised on refugees as future entrepreneurs. The support depends on several criteria like language skills, background, experiences and the ideas of a person. He wants refugees to make their dreams come true by providing a mentor and trainings until an entrepreneur is ready for the market. The company starts working soon with around 15 people and Mister Saba emphasises “that it is important to really understand the needs that the different refugees have.”

The moderator Mohammed asked the first question to the panel and opens the discussion: “Is the municipality of The Hague willing to help and do something for integration?”

Another topic of the discussion were refugees who studied in other countries and need to repeat their education mostly, which is a clear demotivation. In response, the panel clarifies that the integration in the labour market is always a difficult and long process that often starts with voluntary jobs or unpaid internships but everyone points out “Do not lose your mission!” Probably this can be held as the most important message of the event.

During the whole discussion, the languages of English, Dutch and Arabic where used in a wild mixture and several people translated the statements for everyone. The declining sun soused the whole room into golden light and when it gets dark everyone agreed, that the Syrian working group organised a successful, informative event and that everyone can benefit from the received information and new contacts.

Review of Freedom Book Fair 2017

When the doors of Het Nutshuis in The Hague were opened at the 24th of February 2017 at 1 o´clock in the afternoon, the second edition of the Freedom Book Fair had started. The focus was on authors who are censored or forbidden in their home countries and books who deal with freedom of expression and freedom of press in general. Besides all the books and publications we hosted 6 panel discussions on freedom of speech in different countries and its different forms.

Through these events, that were completely sold out, we were able to put freedom of expression on the agenda and to show our deepest solidarity to people who are putting their lives on the line for it.

The Book Fair started with an introductory panel discussion on Friday evening: “Free speech versus Hate Speech: where the world is heading”, followed by the Somali Poetry Night. In the weekend there were discussions on freedom of expression in Turkey and Bangladesh. Moreover, a documentary and a panel discussion on Saturday evening was dedicated to the LGBT-movement in religious societies.

Every panel was distinguished by the presence of charismatic experts, some of which were personally involved with the subject, trying to give an accurate overview of the current situation in conflict regions and to answer the questions of the audience. Because of this the debates were heated and continued well after the official finishing time, with people exchanging perspectives, opinions and contact details. All events were accompanied by a Facebook live stream, which is still available on the Facebook page of The Hague Peace Projects. We want to say thank you again to everyone who contributed in the organisation, in the events and in the audience to create a successful event. Freedom of expression can never be protected and promoted enough.

Muslims represent

Op 16 maart organiseren we ‘Muslims represent!’ in Utrecht. Tijdens dit evenement willen we graag in gesprek met verschillende Nederlandse moslims. Net zoals we met ‘the Hague Peace Projects’ een platform bieden voor het diverse geluid onder diaspora die de verbinding opzoeken, zo willen we ook een platform bieden aan de diverse moslimgemeenschap in Nederland. Entree is gratis maar vergeet je niet aan te melden.

Islamofobie is in de laatste jaren sterk toegenomen, zowel islamofobe incidenten als islamofobe berichtgeving. De grote diversiteit binnen de moslimgemeenschap in Nederland is niet terug te zien in de media en het publieke debat. De moslimstemmen die aan het woord worden gelaten zijn vaak beperkt tot de knuffelmoslim of de boze salafist. Door een podium te bieden aan de diversiteit van diverse moslimstemmen in Nederland hopen we bij te dragen aan een platform voor inclusieve, verbindende maar ook vooral kritische moslimdenkers.

Centraal staat (zelf)representatie van de moslim in het publieke debat en in de media. Het gebrek aan zelf-representatie is van invloed op de toenemende islamofobie en staat de emancipatie van de moslims in de weg. Tot slot willen we ook kijken of er mogelijkheden zijn voor een inclusieve en kritische platform van Nederlandse moslims.

Aanwezige sprekers zijn ondere andere:
– Abulkasim Al-Jaberi, Schrijver en activist met Roots uit Irak. In het verleden gewerkt als journalist in Egypte en momenteel actief in de anti-racisme beweging en de Palestina solidariteitsbeweging.
– Dino Suhonic van Stichting Maruf, een platform voor queer moslims in Nederland en daarbuiten.
– Dr. Margreet van Es, momenteel werkzaam als postdoctoraal onderzoeker bij Universiteit Utrecht. Onlangs is haar boek verschenen “Stereotypes and Self-Representations of Women with a Muslim Background: The Stigma of Being Oppressed”, naar de invloed van stereotype beeldvorming op de zelf-representatie van vrouwen met een islamitische achtergrond.
– Drs. Yusuf Celik, expert hermeneutiek, promovendus aan Edinburgh University.

Moderator
– Nawal Mustafa, werkzaam bij Amnesty International.

Verder is er live muziek met Emine Bostancı op de klassieke kemençe en Cengiz Arslanpay op de Ney.

Locatie: Theater Kikker, Ganzenmarkt 14, Utrecht
Datum: 16 maart ’17,
19:00 inloop
19:15 paneldiscussie
20:15 pauze
20:30 muziek
20:45 vervolg paneldiscussie
21:30 naborrelen
22:00 afloop
Entree is gratis maar vergeet je niet aan te melden.